30 Септември 2014 Published in Политика Written by 

Ромските азиланти низ призмата на европските политики

Rate this item
(2 votes)

Европа во 21 век се соочува со еден сериозен проблем наречен “баратели на азил”. Bизната либерализација овозможи поволности граѓаните на Република Македонија, но не и на Ромската заедница која живее во РМ. Во оваа контент анализа ќе може да прочитате повеќе како европските политики влијаат врз државите од третиот свет во која спаѓа и Република Македонија. Исто така, ке имате можност да согледате кои се главните предизвици со кои се соочуваат државите од третиот свет, но и Европската Унија и останатите институции  кои се во склоп на ЕУ.

Со Единствениот европски акт од 1986 година е направена важна пресвртница. Со Актот е предвидено (чл.8а, подоцна член 14 од Договорот од Амстердам)[1] создавање на единствен внатрешен пазар заснован врз четирите слободи, односно движење на:

  • добра;
  • капитал;
  • услуги и
  • лица

Слободното движење на лица на целата територија на Европската Унија без внатрешни граници, е кренато на рамништето на основна цел согласно имплицитната определба за создавање на соодветна правно-институционална структура којашто ќе го гарантира новото начело, со прифаќање на т.н. “компензаторни мерки”, како што е јакнењето на контролата на надворешните граници и градење на заедничка политика за азил и имиграција.

Почнувајќи од 1998 година, плановите на Европска Комисија и Советот на Европа сe да се раздвојват политиките за азил од политиките за имиграција. Воглавно се работи за два различни проблеми за чие решавање е потребно да бидат применети различки мерки. Со самото ова ЕУ го признава проблемот за кој и ден денес  сеуште неможе да најде заеднички концепт кој ќе и овозможи подобра регулација на барањата за азил, а воедно и ќе го намали бројот на лица кои би имигрирале во државите членки. Се почесто овој феномен се гледа како политички или економски проблем, во кој најчесто барателите на азил се појавуваат како жртви на политичко насилство во нивните земји. Во суштина проблемот е економски и претежно се однесува на преземање соодветни мерки за подобрување на условите за живот и развој во земјите кои лицата побаруваат азил.

Самото право на азил е уредено со директива од април 2004 година[2], која потпирајќи се на Женевската конвенција за бегалци создава минимална нормативна рамка за признавање на статусот на лицата како бегалци или лица на кои им е потребна заштита. Оваа директива сè уште не е во целост усогласена во делот на материјалното право на азил, но претставува прв значаен чекор во таа насока. Усогласувањето на постапката за азил е предмеt на директивата, која содржи минимални норми за признавање и непризнавање на својството на бегалци и особено гаранции за начинот на постапување во една правна држава. Со другите правни акти се предвидуваат минимални стандарди на условите за членство, кои обезбедуваат и пристап до медицински третман, образование и (ограничено) вработување.

Моменталната состојба во Европа кога се зборува за барателите на азил се почесто се гледа низ призмата на инстуционален проблем на Европската за кој сеуште  нема најдено рационално решение каде што државите членки се оставени сами да се справуваат со проблемот на азил. Тоа значи декае оставен простор за сувереност на држави членки да воспостават механизми со кои ке се обидат да го намалат побарувањето не азил надвор од своите држави. Сето ова води до заклучок дека само таканаречените “загрозени” држави во кои највеќе се бара азил се приморани да се справуваат со проблемот додека останатите држави не реагираат и не преземаат никаква обврска на оваа тема.

На 15 јули 2009 година, Европската комисија го усвои предлогот за укинување на визите за граѓаните на Македонија, Србија и Црна Гора од 1 јануари 2010 година. На 30 ноември 2009 година, за време на Шведското претседателство со ЕУ, Министерскиот совет за правда и внатрешни работи донесе Одлука за либерализација на визниот режим на Европската унија за граѓаните на Република Македонија, преку измена на Регулативата 539/2001. Од 19 декември 2009 година, безвизните патувања ширум Европа станаа реалност за граѓаните на Република Македонија. [3]

 

Теорија на либерална меѓународна соработка

Меѓувладината соработка е институционален теоретски пристап и метод за донесување одлуки во меѓународните организации, каде што надлежноста се наоѓа кај земјите-членки и одлуките се донесуваат едногласно. Според Моравчик и Шимелфенинг; “Либералната меѓувладина соработка има стекнато статус на “основна теорија” во проучувањето на регионалната интеграција: од суштинско значење е прво да се намали образложението против другите теории со кои често се споредува”.[4]

Дел од земјите членки ја користат либералната меѓународна соработка со цел да се оградат од моменталните процеси кои се водат во останатиот дел од земјите членки на ЕУ. Ова придонесува до апстиненција на политиките на ЕУ без притоа да има заеднички закон кој би ги регулирал барателите на азил на еднаков начин. Само членство во ЕУ се базира на пренесување на дел од суверенитет. Тоа не е и дава можност на ЕУ да има целосно влијание врз државите членки односно и дава за право само да им предлага начини со кои тие би можеле да се справуваат или пак остава на самата држава да најде начин. Колку е тоа добро може да видиме од примерот на РМ која ја користи етничката припадност како основа за враќање на лицата кои сакаат да заминат надвор од РМ и покрај целосната документација која е предвидена со Шенгенскиот договор.  Притисокот кој го прави ЕУ врз Македонија придонесе до несоодветно однесување од страна на РМ кон граѓаните раководена од целта  за задржување на белата  Шенген листа за безвизно патување на македонските граѓани во ЕУ.

Република Македонија не е дел од процесот за донесување одлуки во неколку меѓународните институции туку е само набљудувач на процесот. Сепак нашите институции успешнолобирааво градењето на добри односи со ЕУ и секако усогласувањето на нашите закони во корелација со законите и начелата на Шенген. Република Македонија можеби ги има најдобрите закони во регионот, но имплементацијата на истите не е соодветна и не подлежи на санкции со кои би се регулирале законите.

Ендру Моравчик долго време е промотор на идејата дека рационално направените избори од страна на државите со цел да се унапредат нивните сопствени национални интереси е она што ги води кон европската интеграција.[5] Би се сложил со Ендру Моравчик само доколку Република Македонија реално цели кон националните интереси кои водат кон Европската Унија, а со тоа и кон европска интеграција. Дали е рационално е направен изборот РМ да биде дел од Шенген зоната треба да го бараме одговорот во ЕУ, но и во РМ. Сметам дека РМ влезе неподготвена со конкретни политики како да го спречи бранот на баратели на азил во западно европските земји иако тоа беше очекувано. Процентот од 28.8 %[6] според заводот за статистика на РМ е показател дека граѓаните ја напуштаат РМ поради незадоволството кое владее од моменталната економска состојба во која РМ се наоѓа, но и од политиките кои не ја водат РМ во таканареченето големо семејство ЕУ. Со оглед на овој факт многу Роми се одлучуваат да побараат азил затоа што во европските држави недостасува ефтина работна сила каде што еден германец не би работел за 500 евра, а веќе претходно вложил 30.000 евра на своето образование. Моето прашање е дали на Германија и е тешко да издвои 2 милиони евра за лицата кои бараат азил, а има буџет од 302 билиони евра[7]?

Со самото профилирање на ромската заедница на граничните премини се прекршува правото на слобода на движење, но не треба да се заборави дека воедно се прекршува и правото по етнички основ. Европската Унија неколку пати ја предупреди Република Македонија дека треба да преземат мерки да се намали бројот на баратели на азил во државите членки на ЕУ. Република Македонија неуспешно се справува и ден денес со тоа што ја прекршува Конвенцијата за заштита на човековите права и основни слободи.[8] Ова е показател дека Република Македонија цели да се придружи на големото семејство наречено ЕУ без соодветно системско решение за сиромаштијата на своите граѓани.

 

Демократски дефицит на ЕУ

Концептот на демократски дефицит во Европската Унија произлегува од фактот  дека на институциите на Унијата им недостига демократска одговорност и легитимитет, споредено со националните влади на земјите-членки. Дефицитот на демократија на ЕУ  како концепт се почесто станува предмет на многу автори кои расправаат за улогата и начинот на кој ЕУ се справува и со барателите на азил во државите членки на ЕУ.

Доктрината дека легитимитетот на Унијата потекнува од меѓувладината соработка, ги поставува националните влади како извор на легитимитетот. Според оваа теорија, Европската Унија не е федерална држава, туку е еден вид на интернационална меѓувладина организација и како и во сите организации од ваков тип и овде се применува правилото дека носители на легитимитетот на организацијата се земјите-членки. Оваа претпоставка резултира преку зајакнувањето на улогата на националните парламенти.

Политиките за азил на ЕУ доаѓаат од страна на националните влади за кои сите тие гласаат во Европскиот Парламент. Тука се поставува прашањето дали сите членки се согласуваат и демократски се однесуваат кога доаѓа да се гласа за земјите од третиот свет или сето тоа е само колку да помине и да се има некоја политика и закон за нив како специјална група на држави. Одлуките кои се носат со мнозинство според мене, не оставаат простор за конзенсус каде што членките треба сите заедно да се согласат без притоа да остане јаз во донесувањето на одлуки. Толкувањето на политиките на азил исто така остава простор на земјите членки да манипулираат со истите. Моменталните политики кои ги имаат кон државите од третиот свет покажуваат дека тие не се доволно заинтересирани и се однесуваат неодговорно со што придонесуваат проблемот да се максимизира со тоа што покажуваат со прст кон земјите од третиот свет дека тие не се доволно спремни да го решат проблемот на азил.

Во политичкиот систем на ЕУ, Парламентот не може да донесе акт со кој Советот на министри нема да се сложи. Нивните улоги во оваа процедура се изедначени. Дури Советот на министри има право на законодавна иницијатива во некои области, а во некои области и самостојно одлучува. Овој систем ги понижува националните законодавни домови. Министрите играат двојна улога- тие се истовремено и законодавна и извршна власт, на тој начин маргинализирајќи ги како домашните парламенти така и Европскиот Парламент.

Државите и граѓаните на ЕУ се заложници на волјата на Комисијата, која комотно може да го одложува донесувањето нови правни акти. Правото на поднесување законодавна иницијатива мора да биде проширено на останатите институции- Парламентот, Советот на Министри како и на група граѓани. Моментално, монополот врз ова право и дава премногу голема улога на бирократската структура. Процентот на излезеност на изборите за состав на Европскиот Парламент е за цели 20% помал отколку процентот за излезеност за изборите за состав на националните парламенти[9]. Притоа, гласачите го користат својот глас не за да гласаат ,,за’’ или ,,против’’ политиките кои се водат на европско ниво, туку со својот глас тие ги наградуваат или казнуваат локалните политики. Партиите кои се на власт во земјите-членки губат гласачи на изборите за Европскиот Парламент, додека опозиционерските партии добиваат. Верувам дека доколку се подобри позицијата на Европскиот Парламентот ќе се промени и ставот на јавноста кон оваа институција која  ќе добие многу поголема моќ и ќе се претвори во вистинско претставничко тело на граѓаните. Иако со Лисабонскиот договор[10] значително ја промени улогата при донесување на легислатива, со право на вето. Сметам дека тоа не е доволно треба да се земе во предвид и улогата на граѓаните. Со тоа што ќе им се даде до знаење дека во предвид се земаат мислењата и барањата на граѓаните.

 

Заклучок

Притисоците кои се прават врз државите во однос на барањето на азил од страна на ромската заедница пред се треба да биде разбран на егзистенционален проблем кој во суштина е од хумана природа. Ромите не би ја напуштиле РМ доколку би ги имале основните услови за живот. Тоа подразбира задоволување на основните човечки потреби за достоинствен живот и односи со другите заедници . Дали социјалната помош на едно четири-члено семејство од 2000 денари месечно ее доволно за опстанок  останува вие самите да одговорите.

Институциите  во склоп на Европската Унија постепено ја губат довербата на граѓаните а незадоволството е се поголемо. Сегашните политики за азил не се соодветни односно се прави двоен притисок кон ромската заедница од страна на нашите институции и од ЕУ членките кои собираат политички поени пред избори на оваа тема со уцени дека  ќе го вратат визниот режим на државите од Западен Балкан. Притоа нема разбирање и солидарност за да се излезе со конкретно решение и даде можност на државите кандидати  да развијат ефективни социо-економски политики преку кои граѓаните би биле задоволни од условите за живеење во матичните држави и притоа не би барале азил во европските држави.

Оставањето на простор европските државите каде што најмногу се побарува азил сами да наоѓаат решение  не е рационално и не води кон решавање на проблемот. Потребно е и останатите земји членки на ЕУ кои не се во целост засегнати со проблемот на азил да го покренат прашањето и да го вметнат во агендата на ЕУ. Со што ќе може да се регулира односот на државите кон барателите на азил. Исто така треба и јасно да се дефинираат барањата за една земја да биде дел од Шенген зоната. Биометриските пасоши и законите на хартија не треба да гарантираат дека една земја може да дел од Шенген зоната. Треба да се земе во предвид имплементацијата на законите и регулативите, но и социо-економската состојба во која се наоѓа една земја. Ако земеме во предвид дека ЕУ се залага за интеграција на ромската заедница самиот чин на правење притисок врз институциите и политиките на РМ за  враќање на Ромите од граница не води до никаква интеграција.

Анализата подлежи на авторски права и забрањето е неовластено објавување, превземање на делови од текстот, репродуцирање и дистрибуција без претходна согласност на авторот.


 [1] За повеќе информации:  http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1987:169:FULL:EN:PDF

[2] За повеќе информации: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:304:0012:0023:EN:PDF

[3] За повеќе информации:  http://www.mfa.gov.mk/?q=node/147

[4]За повеќе информации:  Moravcsik, A., Schimmelfennig, F. (2009) Liberal Intergovernmentalism. In: Diez, T., Wiener, A., (2009) European Integration Theory, Oxford: Oxford University Press pp. 67 – 87

[5] За повеќе информации:  Moravscik, Andrew and Nicolaïdis, Kalypso. “Explaining the Treaty of Amsterdam: Interests, Influence, Institutions.” Journal of Common Market Studies 37, no. 1. (March 1999): 59-85.

[6] За повеќе информации: http://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie.aspx?rbrtxt=98

[7] За повеќе информации: http://www.bundesfinanzministerium.de/Content/EN/Standardartikel/Topics/Focus_on_Germany/Articles/2012-11-23-bundestag-adopts-2013-federal-budget.html

[8]  За повеќе информации:  http://www.pravda.gov.mk/oglasi/strazbur/Konvencija_za_covekovi_prava.pdf

[9] За повеќе информации: Hix, Simon “The EU as a new political system”, 2007

[10] За повеќе информации:  http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:FULL:EN:PDF

 

Read 15479 times
Last modified on Понеделник, 13 Октомври 2014 09:35

Leave a comment

Make sure you enter the (*) required information where indicated. HTML code is not allowed.

Facebook

Twitter